سلامت چشم

آلودگی هوا چه آسیبی به چشم ها می‌زند؟

چشم ­ها از اعضای اصلی دستگاه بینایی هستند که نسبت به سایر اعضای بدن، بیشتر در آماج آلودگی هوا قرار دارند. بااین‌حال، پاسخ چشم ‌­ها به آلاینده ­های موجود در هوا از نداشتن علائم تا تحریک شدید و درد مزمن متغیر است. در مواقعی که از لنزهای تماسی استفاده می‌شود، چشم ­ها همچنان به این اثرات حساس‌‌‌­تر هستند.

عوامل آلودگی هوا

شدت ناراحتی ناشی از آلودگی هوا براساس مقادیر هیدروکربن ها و اکسید نیتریک در هوای محیط است. مواد شیمیایی هیدروکربنی که به ویژه برای ایجاد چنین تحریکی شناخته شده­‌، عبارتند از اُلفین ­های C4 و C5. (اُلفین[1] که آلکِن نیز نامیده ­می‌‌­شود ترکیبی از کربن و هیدروژن است که حاوی یک یا چند جفت اتم کربن است که توسط یک پیوند دوگانه به هم متصل شده‌­اند. اُلفین ­ها نمونه‌­هایی از هیدروکربن‌ های غیراشباع هستند یعنی ترکیباتی که فقط حاوی هیدروژن و کربن و حداقل یک پیوند دو یا سه‌­گانه هستند. اُلفین­ ها دارای فرمول کلی CnH2n هستند که C یک اتم کربن، H یک اتم هیدروژن و n یک عدد صحیح است).

هیدروکربن ‌های با زنجیره‌‌های شاخه‌‌دار نسبت به زنجیره‌های مستقیم اثرات بیشتری روی چشم‌‌ ها دارند، به‌‌ویژه اگر زنجیره حاوی تعدادی پیوند دوگانه دور از کربن انتهایی باشد. تحریک ناشی از اُلفین ‌­ها به‌­طور قابل‌­توجهی در مقایسه با پارافین بیشتر است. در بین ترکیبات فِنُلی، سیکلوهگزن در مقایسه با بنزن یا سیکلوهگزان بیشترین تحریک چشمی را ایجاد می‌­کند.

فاکتورهای اصلی آلودگی هوا
یکی از فاکتورهای اصلی آلودگی هوا، گازهای خروجی ناشی از اگزوز خودروها است. هنگامی‌که در آماج چنین آلودگی هوایی قرار می­‌گیریم، سطح قابل‌توجهی از سوزش چشم به مدت چهار ساعت رخ می‌دهد. این پدیده نیمه‌­ی عمر 12 ساعت دارد اما هیچ ارتباط آشکاری با سطوح آئروسل، اُزُن، پِراُکسی اَستیل نیترات یا آلدئید ندارد. مواد محرک در گازهای خروجی اگزوز خودرو نیز علی‌رغم افزایش یا کاهش رطوبت نسبی (بین 30 تا 80 درصد) یا نوسانات دما (25 تا 45 درجه‌­ی سانتی­گراد) بدون تغییر باقی می­‌مانند.

رابطه­‌ی بین اندازه‌ی ذرات در گازهای خروجی از اگزوز خودرو و وقوع سوزش چشم نامشخص است. بااین‌حال، نتایج یک پژوهش نشان داده است که اندازه‌­ی ذرات کمتر از 2/0 میکرون، تا حد زیادی از تحریک چشم ­ها جلوگیری می­‌کند. پژوهشگران بر این باور هستند که نحوه­‌ی ساخت و عملکرد وسیله‌­ی نقلیه‌­ی موتوری مقدار انتشار هیدروکربن‌­ها و اکسید نیتریک را تعیین می‌کند؛ بااین‌حال، سطوح هیدروکربن بیشتر به نوع سوخت مورد استفاده بستگی دارد. هر دوی این مواد شیمیایی به یک اندازه باعث تحریک چشم‌ ها می‌­شوند. فعل‌وانفعالات دی‌اکسید و تری اکسید گوگرد (SO3, SO2) در غلظت‌های زیر آستانه با کلرید سدیم یا ذرات کربن سیاه باعث ایجاد تحریک می‌­شود.

مطالعه‌­ی دیگری همبستگی بین سطوح اکسیدان در هوا و سوزش چشم در مواقع خاصی از سال را نشان داده است. وجود آئروسل نیز به‌عنوان یک عامل مهم پیشنهاد می‌­شود. اُکسیدان‌ها می‌توانند در لایه‌­ی اشک حل شوند و آن را اسیدی کنند و باعث تحریک بیشتر غشای مخاطی چشم شوند.

برخی از آلاینده‌­ های هوا که معمولاً در کلان‌شهرها یافت می­‌شوند عبارت هستند از:

مونوکسید کربن (CO)، دی‌اکسید نیتروژن (NO دی‌اکسید گوگرد (SO2آرسنیک، آزبِست، بَنزن، سرب، کلروفلوروکربن، ذرات معلق و دیوکسین.


آلودگی هوا  و چشم ها

علائم چشمی ناشی از آلودگی هوا

برخی از علائمی که اغلب پس از مواجهه‌­ی چشمی با آلودگی هوا مشاهده می­‌شود عبارت هستند از:

  • احساس سوزش و قرمزی، تحریک و اشک ریزش
  • آلرژی همراه با خارش شدید، قرمزی، ترشح، تورم چشم و مشکل در باز کردن چشم
  • افزایش خطر ابتلا به عفونت
  • خارش
  • احساس شن ریزه در چشم
  • مشکلات بینایی، ازجمله عیوب انکساری و اختلال در دید رنگ
  • آب ‌مروارید
  • سرطان‌ ها

سندرم خشکی چشم (DES)[2] شایع­ترین شکایت در میان این علائم چشمی است. بروز DES در زنان بالای 50 سال دو برابر بیشتر است. سطح چشم در DES ملتهب و خشک است، به‌ویژه زمانی که بیمار از لنز تماسی استفاده می­‌کند. با افزایش مقدار NO2، ورم ملتحمه به یک ویژگی رایج تبدیل می­‌شود.

افرادی که برای مدت‌زمان بیشتری در بیرون از منزل هستند بیشتر در معرض تأثیرات چشمی ناشی از آلودگی هوا قرار می­‌گیرند.

مدیریت

درمان علائم چشمی مواجهه با آلاینده‌ های هوا بدون وجود عفونت یا آلرژی، خُنک کردن چشم‌‌ها با شستن ملایم با آب تمیز و سپس استفاده از کمپرس یخ است. استفاده از عینک آفتابی نیز گزینه‌­ی مفیدی است. در خصوص مصرف قطره ­های چشمی بهتر است با چشم ­پزشک خود مشورت کنید و از مصرف خودسرانه­‌ی قطره‌­ های چشمی پرهیز کنید. تا زمان بهبودی کامل چشم باید از استفاده از لنزهای تماسی و آرایش چشم­ ها خودداری شود.

مراجع:

 


[1] Olefin

 

[2] Dry Eye Syndrome

مقالات مرتبط

نظر خود را ثبت نماييد

متن نظر*




کد بالا را وارد کنید

إغلاق